Ngày soạn: …./…./ 2018 Tuần: 21
Tiết 81,82:
Văn bản: QUÊ HƯƠNG
(Tế Hanh)
I/ Mục tiêu bài học:
1.Kiến thức:
Cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền biển được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm thắm của tác giả; thấy được nét nghệ thuật đặc sắc của tác giả.
2.Kĩ năng:
Rèn kĩ năng phân tích, cảm nhận thơ hiện đại.
3.Thái độ:
GD học sinh lòng yêu quê hương, đất nước .
II/ Chuẩn bị:
1. Giáo viên:
Tham khảo tài liệu, thiết kế bài dạy.
Tranh minh hoạ (phóng tranh từ SGK)
2. Học sinh:
Đọc trước bài thơ, đọc chú thích
Trả lời các câu hỏi vào vở soạn.
III/ Các hoạt động dạy - học
1. Ổn định lớp.
2. Kiểm tra:
Đọc thuộc lòng hai khổ thơ 2, 3 của bài thơ “Nhớ rừng” và cho biết nỗi nhớ thời oanh liệt của con hổ được thể hiện như thế nào?
3. Bài mới:
Hoạt động 1: Giới thiệu bài:
Nói chung, nhà thơ nào mà chẳng có 1 miền quê. Vì vậy những bài thơ nói về cái “Núm ruột sinh tồn” ấy, với họ không có gì là khó hiểu. Bài thơ “Quê hương” của nhà thơ Tế Hanh đã được tác giả viết từ khi ông còn rất trẻ, mới bước vào làng thơ nhưng nó vẫn được coi là “Một chấm son giữa cánh đồng thơ mới”. Cái mới ở đây không phải là ở đề tài, mà ở thể thơ, ở cấu trúc bài thơ, và nhất là hồn thơ. Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu bài thơ qua tiết học hôm nay.
Hoạt động của GV và HS

 Nội dung

 Hoạt động 2:

H: Qua chuẩn bị bài ở nhà, em hãy giới thiệu đôi nét về tác giả và tác phẩm?
-> HS trả lời.
- GV bổ sung thêm: Tế Hanh sinh năm 1921 quê ở Quảng Ngãi. Quê hương chính là nguồn thi cảm lớn nhất trong suốt cuộc đời của Tế Hanh.
Bài thơ được sáng tác năm 1939. Đây là tình cảm của cậu học trò 18 tuổi lần đầu tiên xa quê nhớ về quê hương mình.
Hoạt động 3:
GV: Hướng dẫn cách đọc:
Giọng đọc nhẹ nhàng, trong trẻo, chú ý nhịp thơ 3/2/3 hoặc 3/5.
- GV đọc mẫu, gọi HS đọc nối tiếp.
- Nhận xét cách đọc của HS
- Giải thích từ khó: 1, 3, 4
Hoạt động 4:
H: Bài thơ được làm theo thể thơ nào?
-> Thơ 8 chữ.
H: Em có nhận xét gì về cách gieo vần?
-> Vần chân, liền. Một số câu gieo vần lưng.
H: Dựa vào nội dung, em có thể chia bài thơ thành mấy phần? Nội dung từng phần?
-> 4 phần:
+ P1: 2 câu đầu (G. thiệu chung về làng quê).
+ P2: 6 câu tiếp (Cảnh thuyền ra khơi đánh cá)
+ P3: 8 câu tiếp (Cảnh thuyền cá trở về)
+ P4: 4 câu cuối (Nỗi nhớ làng, nhớ biển quê hương).
GV: Có thể nói đoạn 2 và 3 là hai đoạn thơ đặc sắc nhất của bài thơ này.
H: Mạch cảm xúc của bài thơ?
-> Ca ngợi làng quê, cuộc sống ở quê và nỗi nhớ quê hương. Bài thơ có cách phân đoạn không đều và cũng không theo bố cục của thơ Đường. Tất cả là do hồn thơ, do cảm hứng của cái “tôi” trữ tình xô đẩy như những con sóng biển: Khi dìu dặt, lúc tràn bờ. Cảm hứng ấy được diễn đạt bằng những hình ảnh ngôn từ đầy sáng tạo.
H: Nhà thơ trở về quê hương bằng con đường nào?
-> Bằng cách hồi tưởng.
H: Quê hương qua nỗi nhớ của nhà thơ được bắt nguồn từ hình ảnh nào?
H: Em có nhận xét gì về cách giới thiệu của tác giả?
H: Qua lời giới thiệu này, quê hương của tác giả có những đặc trưng gì?
GV: Lời giới thiệu của nhà thơ nếu xét theo nghĩa thông tin đơn giản thì ta hiểu đó là 1 làng ven biển, 1 cù lao và dân ở đó sinh sống bằng nghề đánh cá. Nhưng cái tình của Tế Hanh, cái hồn biển của Tế Hanh đã gửi vào câu chữ để cái làng ấy hiện ra duyên dáng, nên thơ. Làng ở vào thế trung tâm, xung quanh là nước